Written by 14:14 Kognitywistyka, Neurobiologia, Psychologia

Jak podchodzić do naszych błędów?

Zostałeś wywołany do odpowiedzi. Ktoś zadaje ci pytanie, a ty szybko wypalasz z jakimś tekstem. Sekundę później już wiesz, że popełniłeś błąd. Myślisz sobie wtedy: Mogłem to zrobić inaczej! Czasu jednak nie cofniesz, więc jedyne co ci pozostaje, to nie popełnić tego samego błędu ponownie. Oczywiście samo wykrywanie naszych pomyłek może pochodzić od nas samych lub z zewnątrz: od innych ludzi bądź źródeł (książki, internet,…). Do nas później należy decyzja, co zrobimy z tą informacją.

Samodzielnie ewaluować możemy się między innymi dzięki dwóm ścieżkom przetwarzania, którymi przechodzi ta sama informacja. Pierwsza z nich jest szybka, ale nie dokładna. Opiera się na różnych naszych schematach, heurystykach. Druga ścieżka jest dokładniejsza. Analizuje różne wątki, żeby doprowadzić nas do jakiejś konkluzji. Jej wadą jest powolność działania. Każda z nich może nas prowadzić do prawdy lub fałszu. Samo zaś wykrywanie błędów jest kwestią różnych mechanizmów kontrolnych w naszym umyśle.

Poniżej dwa artykuły odnośnie uczenia się na błędach, które postanowiłam wam przybliżyć. Pierwszy z nich dotyczy różnicy w podejściu szkół do nauczania. Uczniowie z różnych typów szkół inaczej radzili sobie z wykonywaniem zadań oraz posiadali inne podejście do błędnych czy poprawnych odpowiedzi. Drugi tekst jest o narcyzach i o ich uczeniu się (bądź nie) na swoich błędach.

Jak szkoła zmienia myślenie?

W badaniu Denervaud i innych wzięto pod uwagę dwa rodzaje szkół: tradycyjne i Montessori. O ile pierwszy typ powinien być wam znany, to ten drugi już trochę mniej. W metodzie Montessori uczniom nie daje się odpowiedzi, jak powinno być. Pozwala im samemu dochodzić do odpowiednich wniosków. Wszelkie błędy przez nich popełniane nie są złe, ale służą odkryciu prawdy i pomocnych metod działania. Różnorodne testy pokazują, że uczniowie tych szkół osiągają często wyższe wyniki na testach niż ich rówieśnicy z tradycyjnych szkół.

 Przechodząc do samego badania, uczniowie obu szkół rozwiązywali pewne zadania matematyczne. Wszyscy odpowiedzieli w około 60% poprawnie na zadania, a grupy nie różniły się między sobą w ilości odpowiedzi prawidłowych. Dzieci ze szkół tradycyjnych statystycznie częściej pomijały zadania, a uczniowie ze szkół Montessori częściej odpowiadali błędnie na zadania. Jeśli chodzi o czas reakcji, to szybszych odpowiedzi udzielali uczniowie szkół Montessori zarówno przy poprawnych jak i błędnych odpowiedziach. Efektywniejsza (liczba poprawnych odpowiedzi a czas reakcji) więc była taktyka szkół Montessori.

Można więc powiedzieć, że w tradycyjnych szkołach skupiamy się przede wszystkim na poprawnych odpowiedziach i unikaniu błędów, chociażby przez omijanie odpowiedzi lub przez dłuższe przemyślenie odpowiedzi. W szkołach Montessori nie tyle chodzi o udzielenie prawdziwej odpowiedzi, a o drogę do niej prowadzącą. Z tego powodu testowanie, szybkie odpowiedzi czy nauka na błędach (mimo dużej ilości błędów, ostatecznie wyniki są podobne) są tu na miejscu. Potwierdzają to również badania fMRI prowadzone jednocześnie z rozwiązywanie testu w tych badaniach. Uczniowie szkół tradycyjnych silniej reagowali podczas prawidłowych odpowiedzi podczas gdy uczniowie szkół Montessori nie tak mocno (prawa środkowa kora przedczołowa i prawa skorupa). Natomiast uczniowie Montessori silnie reagowali podczas błędnych odpowiedzi, gdzie nie znaleziono żadnych korelatów dla grupy tradycyjnie uczącej się (lewy przedni zakręt obręczy i prawa środkowa oraz górna kora czołowa i lewa kora oczodołowo-czołowa).

Badanie to nawiązuje też trochę do ścieżek, o których nieco wyżej mówiłam. Odruchowo wydaje nam się, że ta bardziej przetworzona oraz wolniejsza ścieżka będzie bardziej poprawna (szkoły tradycyjne). Odpowiednio jednak dostosowane schematy pozwalają nam jednak równie poprawnie odpowiadać na pytania w zdecydowanie krótszym czasie, co przełożyć się może na efektywność (szkoła Montessori). To więc na co należy zwrócić uwagę, to nasze podejście do błędów.

Czy narcyz nauczy się czegoś na błędach?

À propos naszego podejścia do błędów. Jednym kryteriów narcyzmu oraz powiązanej z nim psychopatii jest nieumiejętność nauki na błędach. Jeśli jakieś działanie przynosi pewien negatywny skutek, to w przyszłości będziemy się starać go uniknąć przez zmianę naszego działania. Tak w skrócie wygląda uczenie się na błędach. Zauważono jednak, że osoby narcystyczne powtarzają ponownie takie działanie z „nadzieją” na odmienny wynik.

Badanie pokazało, że narcyzom brakuje nieco spojrzenia z innych perspektyw na to samo wydarzenie. W sytuacji, gdzie prawidłowo wysnują wnioski, potwierdza się ich wartość. Natomiast kiedy przewidzą błędnie, to zwalają winę na nie przewidziane okoliczności, inne osoby itd. Tu zaczyna się problem z uczeniem się na błędach, bowiem jak mogą oni zmieniać swoje działanie, gdy wina leży po stronie nieprzewidywalnego środowiska. Skoro nie popełnili w ich mniemaniu żadnego błędu, to widzą też potrzeby, by modyfikować swoje działanie w przyszłości.

Podsumowując

Wiele zależy od tego, czy dostrzegasz swoje błędy oraz jak przedstawiasz je samemu sobie.

Zapraszam was również do poczytania artykułów odnośnie obserwowania błędów w mózgu (tutaj). Wpadłam również na artykuł o nauce się na błędach wśród rezydentów lekarskich (tutaj). Pokazanych jest tam kilka wyróżników, które mogą wpływać na naukę oraz kilka reakcji, kiedy taki błąd w ich działaniach się pojawił.

Źródła:
Denervaud, S., Fornari, E., Yang, X. F., Hagmann, P., Immordino-Yang, M. H., & Sander, D. (2020). An fMRI study of error monitoring in Montessori and traditionally-schooled children. NPJ science of learning, 5(1), 1-10. (link)
Howes, S. S., Kausel, E. E., Jackson, A. T., & Reb, J. (2020). When and Why Narcissists Exhibit Greater Hindsight Bias and Less Perceived Learning. Journal of Management, 0149206320929421.

Kognitywistyka, Neurobiologia, Psychologia

Ważny jest rezultat a nie droga?

Badanie, o którym chcę tu napisać, dotyczy szczęśliwych zakończeń. Okazuje się bowiem, że dla naszego mózgu nie jest ważna...

Read More

Językoznawstwo, Kognitywistyka, Neurobiologia, Psychologia

20 Znalezionych kognitywistycznych badań – wrzesień 2020

Co miesiąc pojawia się niezliczona ilość ciekawych badań psychologicznych i neurobiologicznych. Ja szukając pomysłów na kolejne...

Read More

Kognitywistyka, Psychologia

Narcystyczne brwi? – Kilka słów o Antynoblowskich nagrodach 2020

W różnorodnych czasopismach pojawiają się badania i doniesienia, które zwykle nikomu nie są potrzebne, ale się wydarzyły. Czasami...

Read More
(Visited 147 times, 1 visits today)
Close