Co się zmienia w mózgu nawykowego kawosza?

Dosłownie kilka dni temu zabrakło w pracy kawy. Obudziłam się dość wypoczęta i przytomna, jednak tak przywykłam do tego rytuału parzenia i picia kawy zaraz po przyjściu do pracy, że przez pierwszą godzinę nie mogłam się skupić na niczym innym poza brakiem kawy. Całe to zdarzenie tak mnie dobiło, że zebrałam się szybko do najbliższego sklepu po kawę na wynos. Ten czarny napar tak wszedł w moją rutynę, że kiedy w pracy nie mogę go wypić, czuję się nieswojo w pracy. Nie jestem nałogowcem (powiedział każdy nałogowiec). Piję ją jednak nawykowo i dla smaku. Bez problemu potrafię się bez niej obyć w wolnych dniach.

Artykuł, o którym zaraz chwilę powiem, zainteresował mnie między innymi przez fakt, że mówi o nawykowych kawoszach, a nie o nałogowcach. Badanie może mnie więc dotyczyć bezpośrednio. Bo właśnie za takiego kawosza się uważam. Druga rzecz, jaka rzuciła mi się w oczy to możliwe zmiany w mózgu. Nie wiem, jak was, ale mnie zaintrygowało, czy przez kawę mogło mi się coś pozmieniać pod czaszką i czy to jest zmiana na lepsze.

Kto był w badaniu?

W badaniu mamy dwie grupy: nawykowych kawoszy i osoby niepijące kawy. Do pierwszej grupy zaliczono osoby, które piją co najmniej jedną kawę dziennie (jak ja). Druga grupa składała się z osób, które nie piją kawy (co najwyżej jedna kawa na tydzień). Co więcej, zostali poinstruowani, żeby nie pili kawy przez 3 godziny przed badaniem. Uczestnikom najpierw został przeprowadzony wywiad z psychologiem, a potem badanie rezonansem magnetycznym (fMRI), w czasie którego nie wykonywali żadnych zadań, a po prostu tam odpoczywali.

Mniejsze aktywności u kawoszy

Zmniejszoną aktywność mózgu (w czasie spoczynku) w obszarach somatosensorycznych oraz limbicznych mózgu u osób, które nawykowo piją kawę. Posiadali również mniej intensywnie działające połączenie pomiędzy podkorowymi i tylnymi regionami mózgu związanymi z przetwarzaniem somatosensorycznym, motorycznym i emocjonalnym. Mimo to u osób nawykowo pijącymi kawę móżdżek oraz obszary związane ze wzrokiem dłużej utrzymywały się aktywne niż u osób niepijących kawy. Co więcej, wszystkie te zmiany były skorelowane z ilością picia kawy.

Co znaczy to dla mnie?

Układ somatosensoryczny zbiera i przetwarza informacje odnośnie czucia dotyku, nacisku wibracji na naszej skórze, a także o bólu czy temperaturze. Zmniejszenie jego aktywności może być zatem stosunkowo wydajniejszym systemem, kiedy myślimy o kontroli motorycznej czy czujności. Na podobną wydajność wskazuje również wymienione wyżej zmniejszone połączenie mózgowe. Kolejnym układem z obniżoną aktywnością był układ limbiczny. Odpowiada on za regulację emocji oraz zachowań emocjonalnych. Pomaga w zapamiętywaniu rzeczy przez łączenie wspomnień z emocjami oraz ma swoją rolę w motywacji różnych osób. Zmniejszenie zatem jego aktywności może powodować słabszą regulację emocjonalną, pamięć czy motywację (autorzy badania stawiają raczej na pamięć). Na sam koniec wyniki wskazują również na wysoką czujność i gotowość do przetwarzania bodźców. Wiadomo, że kofeina zmniejsza błądzenie umysłu oraz zwiększa uwagę, czujność i pobudzenie, a przedłużone działanie móżdżku oraz kory wzrokowej zdaje się to potwierdzać.

Coś jeszcze?

W czasie badania psychologicznego sprawdzono również stan psychologiczny badanych, a w szczególności poziom: stresy, niepokoju, depresji. Nie wykazano żadnych różnic między grupami jeśli chodzi o depresję. Poziom stresu był wyższy u osób nałogowo pijących kawę. Natomiast w przypadku niepokoju wyższy poziom mieli jedynie mężczyźni nałogowo pijący kawę.

Podsumowując

Czego więc mogą się spodziewać po sobie nawykowi kawosze?

(Zaznaczmy jedynie, że cały czas mówimy o stanie spoczynkowym, a więc kiedy nie muszą oni wykonywać żadnych zadań, a po kawie są przynajmniej 3 godziny)

• Mniejszego odbioru informacji o dotyku, nacisku, wibracji,… ze skóry lub informacji o bólu czy temperaturze w czasie spoczynku;
• Może powodować słabszą regulację emocjonalną, pamięć czy motywację w czasie spoczynku (autorzy badania stawiają raczej na pamięć);
• Wydajniejszego systemu sensomotorycznego, motorycznego, emocjonalnego;
• Wyższą gotowość do działania oraz czujność;
• Mniejsze błądzenie umysłu;
• Wyższy poziom stresu;
• Wyższy poziom niepokoju u meżczyzn.

Czy więc warto być nawykowym kawoszem, a może to czas na przerwę od kofeiny? Zdecydujcie sami.

Badanie: Magalhães, R., Picó-Pérez, M., Esteves, M., Vieira, R., Castanho, T. C., Amorim, L., … & Sousa, N. (2021). Habitual coffee drinkers display a distinct pattern of brain functional connectivity. Molecular psychiatry, 1-10. (link)